Allah’ın kitabı, Kuran’ı Kerim’in öğretilmesi karşılığında alınan ücretle ilgili verilen bu hadisin sahih olduğunda şüphe yoktur. En sağlam kaynaklarda yer almaktadır. Hadisin tamamı şöyledir:

Ebu Said Hudir (ra) rivayet etmiştir: Resulullah’ın (asm) sahabelerinden bir grup seferde idiler. Arap yurtlarından birine rastlayıp orada misafir olmak istediler. Ancak onlar bunu kabul etmek istemedi. O sırada kabilenin reisini akrep sokmuştu. Her ne yaptılarsa çaresini bulamadılar. İçlerinden bir kısmı “Şu gelen insanlara bir müracat etseydiniz, belki onlarda bunun bir çaresi vardır.” dedi. Ardından Sababelere gelip dediler ki “Reisimizi akrep soktu. Elimizden geleni yaptık fakat çare bulamadık, siz bir şey yapabilir misiniz?” Sahabelerden birisi “Vallahi ben hasta okumasını bilirim. Ancak bizi misafir etmenizi istedik, siz kabul etmediniz. Eğer bunun karşılığında bir şey vermezseniz hastanıza okumam.” dedi. Bunun üzerine, bir sürü koyun üzerine anlaştılar. Sonra gidip hastaya Fatiha’yı okuyarak üflediler. Hasta bağlandığı ipten kurtulmuş bir deve gibi sapasağlam oluverdi.

Ebu Said der ki: sonra onlar sözlerini yerine getirip koyunları verdiler. Sahabelerden birisi “Koyunları taksim edin.” dedi. Hastaya okuyan Sahabi, “Hayır! Önce Peygamber (asm)’in yanına varalım. Meseleyi anlatalım, bakalım ne buyuracak? Ondan sonra taksim ederiz.” dedi.

Resulullah’ın yanına geldiler ve hadiseyi anlattılar. Hz. Peygamber (asm) hastaya okuyana “Fatiha Suresi’nin böyle bir dua olduğunu nereden biliyordun? Payınıza düşen koyunları aranızda bölüşün, bana da bir hisse ayırın.” buyurdu.

Bir başka rivayette: Bu grup içinde bulunan sahabelerden bazıları bunu hoş görmeyerek hastaya okuyan arkadaşlarına, “Allah’ın kitabı karşılığında ücret aldın.” dediler. Medine’ye geldikleri zaman da Rasulullah’a “Ey Allah’ın Rasulu! Bu Allah’ın kitabı karşılığında ücret aldı” dediler. Bunun üzerine Rasulullah (asm) şöyle buyurdu:

“Allah’ın kitabı karşılığında alınan ücret, ücretlerin en helal olanıdır.” (Buhari. Tıb: 33; Müslim, Selam: 65; Ebu Davud, Tıb: 19; Tırmizi, Tıb: 20).

Bu Hadisin Aksi Muhtevasına Sahip Rivayetler Nelerdir?

Bu hadis rivayetinin yanında bunun aksi muhtevaya sahip olan sahih rivayetler de vardır. Mesela Ebu Davud’un naklettiğine göre, Ubade b. Samit şunları anlatıyor:

“Ben Ehl-i Suffa’dan bazı kimselere Kitap (yazı yazmayı) ve Kur’an’ı öğrettim. Onlardan biri bana “yay” hediye etti. Ben (içimden); “Bu (öyle değerli) bir mal değildir. Bununla Allah yolunda ok da atarım; onun için Resulullah’a gidip bunun caiz olup olmadığını soracağım.” dedim ve ona giderek: “Ya Rasulellah! Kendisine kitap (yazı yazmayı) ve Kur’an öğrettiğimi bir dam bana bir kavis / yay hediye etti, bu (öyle değerli) bir mal değildir. Bununla Allah yolunda ok da atarım” dedim. (Hz. Peygamber): “Eğer boynuna ateşten bir tasma geçirilmesini istiyorsan kabul et.” dedi.” (Ebu Davud, İcare, 1)

Dolayısıyla bu farklı hadis rivayetlerine bağlı olarak “Kur’an öğretme karşılığında” ücret almanın caiz olup olmadığı konusunda farklı görüşler ortaya çıkmıştır.

Kur’an Öğretme Karşılığında Ücret Almak Caiz midir?

Alimlerden bazıları Ubade b. Samit’in bu hadisi ve benzerlerine dayanarak “Kur’an öğretme karşılığında” ücret almanın caiz olmadığını belirtmişlerdir.

İmam Zuhri, İmam-ı Azam, İshak b. Rahuye gibi bazı alimler bu görüştedir.

Bu alimlere göre, Fatiha suresinin şifa için okunmasından dolayı ücret almayı uygun gören hadis rivayeti, sadece “Rukye”(tedavi) niyetiyle okunan ayetlere mahsustur.

Kur’an Öğretme Karşılığında Ücret Almanın Caiz Olduğunu Söyleyen Alimler Neye Dayanarak “Caiz” Demiştir?

Diğer bir kısım alimler ise, Kur’an’ın talimi karşılığında alınan ücretin caiz olduğu görüşündedir. Bu görüş, özellikle İmam Malik, İmam Şafii olmak üzere alimlerin cumhuruna aittir.

– Buhari’nin rivayet ettiği ve “Hz. Peygamberin bir adamı -mehir olarak- Kur’an’ın birkaç suresini öğretmesi karşılığında bir kadınla evlendirmesi” (Buhari, Nikah, 33) manasına gelen hadis de bu görüşü desteklemektedir.

– Bu alimlere göre, Ubade b. Samit’in hadisi ondan çok daha sahih olan İbn Abbas’ın “Fatiha suresini okuma karşılığında sahabelerin ücret aldıklarını” belirten ve Hz. Peygamberin de “Allah’ın kitabı karşılığında alınan ücret, ücretlerin en helal olanıdır.” manasına gelen hadisine ters düştüğü için muteber sayılmayacağını belirtmişlerdir. Kaldı ki, bu hadis rivayetinde yer alan Muğire b. Ziyad hakkında tartışmalar vardır. Ahmed b. Hanbel, onun rivayetini hoş karşılamaz. Ayrıca aynı senette yer alan Esved b. Salebe hakkında da eleştiriler vardır.

– Yine bu alimlere göre, Kur’an’ı okuma karşılığında ücret almanın caiz olması, Kur’an’ı talim etme karşılığında da ücret almanın caiz olduğunu gösterir. (bk. Sananî, Sübülü’s-Selam,1/116-117 ; Avnu’l-Mabud,9/203-204)

– Kadı Iyaz da “Hanefilerin dışında alimlerin büyük çoğunluğu, bu gibi hadislere dayanarak, Kur’an’ı öğretmenliği etmenin karşılığında ücret almanın caiz olduğunda ittifak ettiklerini.” belirtmiştir. (bk. İbn Hacer, Fethu’l-Bari, 9/208-213)

– İmam Nevevi de bu konuda şunları söylemiştir: “Kur’an’ın öğretilmesi karşılığında ücret almanın caizliği konusunda iki görüş vardır. Zuhri ve Ebu Hanife’nin başını çektiği bir kısım alimlere göre bu ücret caiz değildir. Bunların delili, Ubade b. Samit’in meşhur hadisidir. Buna mukabil, Hasan-ı Basri, Şa’bî, İbn Sîrin, Ata, İmam malik ve İmam Şafii’nin başını çektiği alimlere göre bu ücret caizdir.

Bu görüş sahipleri, görüşlerinin doğruluğuna bazı sahih hadisleri delil olarak göstermişlerdir. Bunlara göre, Ubade b. Samit’in hadisi iki yönden itibardan düşmüştür:

a) Bu hadis rivayetinin sıhhati hakkında alimler arasında tartışma ve eleştiri vardır.

b) Ubade b. Samit, Kur’an’ı baştan itibaren sırf Allah rızası için öğretmişti. Ücretle ilgili herhangi bir anlaşması yoktu. Bu sebeple, onun ücret alması caiz görülmemiştir. (bk. Nevevi, Tibyan, 1/57/58)

Kaynak: Sorularla İslamiyet 

Ayrıca aklına takılan sorular veya merak ettiklerin için Sözler Köşkü YouTube kanalımıza göz atabilirsin.

Bazı Merak Edilen Sorular:

DAHA UCUZ OLDUĞU İÇİN, BAŞKA ÜLKELERDE KURBANINI KESTİRMEK DOĞRU MUDUR, KURBAN GEÇERLİ OLUR MU?

NÜFUS POLİTİKALARINA İSLAMİ BAKIŞ AÇISI NEDİR?

MÜSLÜMAN OLMAYAN BİR ÜLKEDEN İŞSİZLİK ÜCRETİ ALABİLİR MİYİZ?

“HİÇ KAN AKITMADAN BİR BÜYÜK ŞEHİR VEYA ÜLKE MÜSLÜMAN OLACAKTIR.” DİYE BİR ALAMET VAR MIDIR? İSTANBUL’UN VE ROMA’NIN FETHEDİLECEĞİ BİLDİRİLİYOR MU?

YABANCI ÜLKELERDE YAŞAYAN MÜSLÜMANLAR İÇİN GAYRİ MÜSLİMLERLE OLAN MÜNASEBETLERİNDE KUL HAKKI MEYDANA GELİR Mİ?